Relacja 9–11 lipca
Zobacz, jak wyglądała Osada Ginących Rzemiosł podczas Dni Grunwaldu: zdjęcia, krótkie filmy i najciekawsze momenty z kuźni, koła garncarskiego, szkła i kuchni średniowiecznej.
Zobacz relację →
Program (archiwum)
15 stałych warsztatów + 4 bloki specjalne i finał tańców. Sprawdź, czego uczyliśmy się przy każdym stanowisku — od kowalstwa po szklarstwo — jak planowaliśmy przebieg dnia, co warto zobaczyć w pierwszej kolejności.
Sprawdź program →
Platforma: ucz się dalej
Galerie i wideo, opisy rzemiosł, 15 pakietów edukacyjnych, 5 quizów oraz cykl „Smaki stołu Jagiellonów” z przepisami i krótkimi prezentacjami. Znajdziesz tu także materiały do pobrania (PDF).
Wejdź na platformę →
Nasze Tradycje – Osada Ginących Rzemiosł
Projekt łączący wydarzenia odbywające się podczas Dni Grunwaldu z platformą edukacyjną przygotowaną z myślą o szkołach, rodzinach i pasjonatach historii. Znajdziesz tu relacje z pól grunwaldzkich, opisy dawnych rzemiosł, gotowe pakiety lekcyjne oraz materiały do pracy z uczniami — od szkoły podstawowej po liceum.
Strona powstała po to, aby w prosty i atrakcyjny sposób przenieść klimat żywej historii z grunwaldzkiego podgrodzia do klasy, świetlicy lub domu. To miejsce dla wszystkich, którzy chcą poznawać dziedzictwo, tradycję i codzienne życie dawnych wieków przez praktyczne doświadczenie, opowieść i kontakt z dawnymi umiejętnościami.
Na stronie spotkasz rzemieślników znanych z Podgrodzia: kowali, garncarzy, plecionkarzy, tkaczy, witrażystów i wielu innych mistrzów ginących zawodów. Filmom i artykułom towarzyszą „lekcje bez druku”, karty pracy, quizy oraz propozycje zadań projektowych, które można od razu wykorzystać podczas zajęć.
Kopalnia Soli „Wieliczka” – tradycja zaklęta w soli
Kopalnia Soli „Wieliczka” jest partnerem programu historyczno-edukacyjnego Dni Grunwaldu „Nasze Tradycje – Wieliczka Sól Tradycji”. To współpraca, która pozwala spojrzeć na średniowieczną Polskę nie tylko przez pryzmat wielkich bitew, ale także przez codzienną pracę, rzemiosło, handel i gospodarcze fundamenty państwa.
W ramach „Naszych Tradycji” pokazujemy historię przez żywe doświadczenie: pracę rąk, dawne umiejętności, opowieść o codzienności i materialnym świecie epoki. Wieliczka doskonale wpisuje się w tę narrację jako miejsce, w którym historia naprawdę zachowała się w soli.
Już w średniowieczu sól była jednym z najważniejszych bogactw Królestwa Polskiego. Wielickie żupy solne przez stulecia współtworzyły siłę dawnego państwa, a dziś Kopalnia Soli „Wieliczka” pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków polskiego dziedzictwa, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Dla kogo jest ta strona?
Jestem nauczycielem
To jest Twoje naturalne centrum dla nauczycieli – gotowe zasoby, karty pracy, scenariusze, „lekcje bez druku”.
Jestem rodzicem / uczniem
Dla rodziców i młodzieży najlepsza będzie ścieżka: opisy rzemiosł + zdjęcia + filmy.
Jestem rekonstruktorem
Tu znajdziesz podsumowanie Osady Ginących Rzemiosł podczas Dni Grunwaldu
Stolarz – mistrz drewna i tradycji
Rzemieślnik o dłoniach pachnących żywicą – potrafił z surowego pnia wyczarować krzesło na pokolenia, ołtarz w kościele czy intarsjowany stół z historią w słojach. Dawniej czeladnik uczył się latami w cechu, dziś maszyny spychają go na margines.
Lutnik - człowiek, który sprawia, że drewno śpiewa
Wyobraź sobie deskę świerku, kilka narzędzi i ciszę, w której słychać tylko skrobak. Z tego rodzi się instrument, który potem wypełni salę dźwiękiem. Lutnik łączy rzemiosło i muzykę tak, by drewno odpowiadało na dotyk. To opowieść o pracy, która daje brzmienie.
Witrażysta – ginący zawód „malowania światłem”
Rzemieślnik-artysta, który projektuje i składa obrazy ze szkła, łącząc kolory, światłocień i metalowe ołowiane profile w jedną, świetlistą kompozycję. Przez stulecia jego pracownią były przede wszystkim katedry i zamki.
🔨 Kowal — ogień, młot, kowadło
🛡️ Płatnerz — stal, nity, zbroje
🏺 Garncarz — glina, koło, piec
🧺 Wikliniarz — łoza, splot, forma
🛠️ Snycerz — drewno, dłuto, ornament
🧵 Tkacz — osnowa, wątek, krosno
🎨 Farbiarz — barwnik, kąpiel, odcień
✂️ Krawiec — miara, krój, szew
👞 Szewc — kopyto, nić, podeszwa
💎 Szklarz — piec, tafla, szlif
🖼️ Witrażysta — szkło, ołów, światło
🦌 Rogownik — róg, toczenie, poler
💰 Mincerz — krążek, stempel, mennica
✒️ Kaligraf — pióro, atrament, litera
📐 Stolarz — deska, łączenie, mebel
🎣 Rybak — sieci, łódź, połów
Liczba uczestników warsztatów
Tyle dzieci, młodzieży i dorosłych spróbowało własnoręcznie pracy przy dawnych rzemiosłach podczas Dni Grunwaldu.
Materiały na platformie
Filmy, galerie, artykuły, karty pracy i mini-scenariusze, które możesz wykorzystać w szkole lub w domu.
Liczba warsztatów stałych
Tyle stanowisk rzemieślniczych – od kowala i garncarza po płatnerza, tkacza i plecionkarza.
Pakiety edukacyjne
Tyle pakietów „Śladami Dawnych Mistrzów” – każdy poświęcony innemu zawodowi, z kartą pracy, słowniczkiem.
Pokazy specjalne
Kuchnia historyczna, taniec, muzyka i sztuki kuglarskie, które ożywiają całe Podgrodzie Rzemieślników.
Quizy
Tyle quizów online – szybki sposób na sprawdzenie wiedzy o rzemiosłach i tradycjach po obejrzeniu filmów lub lekcji.
Liczba uczestników tańców
Tylu uczestników wspólnych tańców finałowych pod Grunwaldem w rytmie średniowiecza.
Smaki Jagiellonów
Tyle materiałów o kuchni Jagiellonów – przepisy, opowieści i prezentacje, które pokazują, co naprawdę jadano przy królewskim stole.
Snycerz
Na płycinie najpierw pojawia się cień, dopiero potem linia. Pobijak punktuje rytm, żłobak prowadzi światło po włóknach; każde podcięcie otwiera w drewnie kieszeń mroku, a każda krawędź, lekko zaokrąglona, łapie błysk. Pachnie lipą, ciepłym wiórem i woskiem — zaczyna się rzemiosło, w którym cierpliwość ma kształt liścia.
Stolarz
Najpierw deska staje się płaszczyzną: strug niesie światło, a heblina skręca w długą wstęgę. Kątownik i ołówek wyznaczają rytm, piła i dłuto otwierają czopy, gniazda czekają na odpowiedź; klej pachnie, prasa domyka rozmowę drewna. Tu forma podlega konstrukcji, każda krawędź wygładzona tak, by dłoń chciała pamiętać.
Płatnerz
Płyta rozgrzana do wiśni brzęczy pod młotkiem; na babce rodzą się krzywizny, które będą pamiętać te mocne uderzenia. Wyżarzanie koi stal, planishing wygładza jej oddech; nity szyją segmenty w jedną skórę. Hełm łapie światło na krawędzi, napierśnik zamyka linię — z hałasu zostaje rytm ochrony, a forma słucha ciała.
Kaligraf
Na pustej kartce najpierw siada cisza, potem pojawia się linia. Stalówka zbiera oddech w kałamarzu i oddaje go papierowi: nacisk rozlewa cień, uniesienie wraca do włosa. Linijka prowadzi rytm, pióro rzeźbi kontrast; każda stopka, ogonek, ligatura — jak gest, który pamięta ręka. Tusz dojrzewa w połysku, a słowo dostaje kształt.
Tkacz
Najpierw napina osnowę — równoległe nitki przygotowane do pracy. Czółenko z przędzą przechodzi między nimi, a krosno pracuje miarowo. Nicielnice unoszą wybrane nitki, dzięki czemu kolejne przejścia tworzą splot i wzór. Odpowiedni naciąg utrzymuje równość tkaniny. Z pojedynczych włókien powstaje zwarta powierzchnia.
Krawiec
Najpierw wykonuje pomiary, a kredą zaznacza linie na tkaninie. Nożyce wycinają elementy kroju, fastryga łączy je na próbę; na przymiarce dopasowuje się materiał do sylwetki. Stebnówka zszywa na gotowo, a żelazko formuje szwy i krawędzie. Z płaskich kawałków powstaje ubranie gotowe do noszenia.
Plecionkarz
Najpierw sortuje i moczy wiklinę, by była elastyczna. Na formie zaczyna od dna: układa osnowę, potem kolejne rzędy wyplatają ścianki. Szydłem i palcami dociąga splot, kontroluje naciąg i kąt; obrzeże zamyka wykończeniem i montuje uchwyty. Na koniec suszy, przycina końcówki i sprawdza kształt — kosz jest gotowy do użytku.
Relacja - jak było
Trzy dni pod Grunwaldem, 9–11 lipca 2025 – nasza Osada Ginących Rzemiosł tętniła pracą od świtu do zmierzchu. Dzieci, młodzież, harcerze i całe rodziny zatrzymywali się przy kuźni, siadali do koła garncarskiego, podglądali szklarza i słuchali kuchmistrza, który opowiadał o smakach dawnej kuchni. Uczyliśmy się przez działanie: od pierwszej iskry w palenisku, przez kształtowanie gliny, po barwienie szkła i tańce dawne na finał. Do tego pokazy specjalne, krótkie spotkanie edukacyjne z ekspertem i dużo dobrych rozmów o tym, po co dziś wracać do rzemiosła. Najciekawsze momenty złapaliśmy w zdjęciach i krótkich filmach — zajrzyj do galerii i zobacz, jak wyglądało Dotknąć Tradycji w praktyce.
Podziękowania
Z całego serca dziękujemy rzemieślnikom z Rzemieślniczej Gildii Handlowej za pomoc, życzliwość i gotowość do działania przy organizowanej przez nas Osady Ginących Zawodów. Dzięki Wam osada naprawdę ożyła. Wasza wiedza, czas i narzędzia zamieniają ciekawość odwiedzających w doświadczenie i dumę z dziedzictwa.
Do zobaczenia przy kolejnych wspólnych warsztatach — razem ratujemy tradycję przed zapomnieniem.
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji w ramach programu Nasze tradycje
Kopalnia Soli „Wieliczka” wspiera działalność grup rekonstrukcji historycznej oraz rzemieślników historycznych uczestniczących w Dniach Grunwaldu, przyczyniając się do popularyzacji dawnych tradycji, rzemiosł i dziedzictwa kulturowego.
